Η διπλωματική κινητικότητα μετά την επέτειο

Πέρα από τον έντονο συμβολισμό της σημερινής ημέρας, το ενδιαφέρον στρέφεται ήδη στις επόμενες διπλωματικές εξελίξεις που αναμένονται μέσα στις επόμενες ημέρες.

Στις 27 Ιουλίου, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες αναμένεται να επισκεφθεί την Κύπρο, πραγματοποιώντας την πρώτη επίσκεψη επικεφαλής του ΟΗΕ στο νησί έπειτα από δεκαέξι χρόνια, όταν το 2010 είχε βρεθεί στην Κύπρο ο Μπαν Γκι Μουν.

Η επίσκεψη πραγματοποιείται στο πλαίσιο της αποστολής των Καλών Υπηρεσιών του ΟΗΕ και, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, θα περιλαμβάνει χωριστές συναντήσεις με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, ενώ στο πρόγραμμα προβλέπεται και τριμερής συνάντηση.

Την ύπαρξη της τριμερούς επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, χαρακτηρίζοντάς την ως «ένα από τα βασικά μέρη του προγράμματος» του Αντόνιο Γκουτέρες.

Η διάψευση για προσχέδιο λύσης

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης θέλησε παράλληλα να ξεκαθαρίσει πως μέχρι στιγμής δεν έχει τεθεί ενώπιον της κυπριακής πλευράς οποιοδήποτε προσχέδιο λύσης από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, διαψεύδοντας ουσιαστικά όσα είχαν δημοσιευθεί τις προηγούμενες ημέρες.

Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά: «Όχι, δεν έχει στείλει το οποιοδήποτε προσχέδιο, θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής με τον κυπριακό λαό».

Ταυτόχρονα γνωστοποίησε ότι έχει ήδη συγκαλέσει το Εθνικό Συμβούλιο ενόψει της επίσκεψης του Γενικού Γραμματέα, ενώ επεσήμανε πως πριν από την άφιξη του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο, η προσωπική του απεσταλμένη, η Κολομβιανή διπλωμάτης Μαρία Άνχελα Ολγκίν Κουεγιάρ, θα πραγματοποιήσει επαφές τόσο στις Βρυξέλλες όσο και με την Τουρκία.

Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η συγκεκριμένη προεργασία αποσκοπεί στην «επανέναρξη των συνομιλιών στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου… από εκεί που μείναμε στο Κραν Μοντανά».

Η τοποθέτηση Ερχιουρμάν

Από την τουρκοκυπριακή πλευρά, ο Τουφάν Ερχιουρμάν χαρακτήρισε την επικείμενη επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες «σημαντική ευκαιρία για ουσιαστικές επαφές», επισημαίνοντας τη σημασία της παρουσίας Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο έπειτα από δεκαέξι χρόνια.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση ερμηνεύεται από πολλούς, μετά την εκλογική του επικράτηση απέναντι στον Ερσίν Τατάρ τον περασμένο Οκτώβριο, ως ένδειξη μιας πιο μετριοπαθούς προσέγγισης, χωρίς ωστόσο να διαφοροποιείται από τις πάγιες θέσεις της Άγκυρας στο Κυπριακό.

Ενισχυμένος ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Παράλληλα με τις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ, αυξάνεται και η εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις εξελίξεις γύρω από το Κυπριακό.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν όρισε πρόσφατα τον εκτελεστικό αντιπρόεδρο της Επιτροπής Ραφαέλε Φίττο ως ειδικό αντιπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κύπρο, με αποστολή να συμβάλει στη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και σε στενή συνεργασία με τη Μαρία Άνχελα Ολγκίν Κουεγιάρ.

Ο διορισμός πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία, σύμφωνα με αναλύσεις, έχει δημιουργηθεί ευνοϊκότερο ευρωπαϊκό περιβάλλον μετά την αναγνώριση του ρόλου που διαδραματίζει η Τουρκία στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας.

Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν έχει οδηγήσει μέχρι στιγμής σε πλήρη συμμετοχή της Άγκυρας στο πρόγραμμα SAFE, καθώς η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία εξακολουθούν να μπλοκάρουν τη σχετική διαδικασία.

Οι σκιές από το δημοσίευμα της Independent

Στο δημόσιο διάλογο των τελευταίων ημερών κυριάρχησε και το δημοσίευμα της βρετανικής Independent, σύμφωνα με το οποίο η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα φέρεται να προωθεί σχέδιο «χαλαρής ομοσπονδιακής λύσης» για το Κυπριακό.

Το δημοσίευμα υποστήριζε ότι μέσα από συγκεκριμένες διατυπώσεις θα μπορούσαν να ικανοποιηθούν τουρκικές επιδιώξεις, χωρίς να παραβιάζονται επισήμως οι πάγιες θέσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πάντως, έσπευσε να απορρίψει δημόσια τα συγκεκριμένα σενάρια, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υπάρχει οποιοδήποτε προσχέδιο στα χέρια της κυπριακής κυβέρνησης.

Την ίδια ώρα, η Τουρκία, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, αντιμετωπίζει τον διορισμό του Ραφαέλε Φίττο με την ίδια επιφύλαξη που είχε επιδείξει και απέναντι σε προηγούμενες αντίστοιχες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απορρίπτοντας ουσιαστικά την εμπλοκή των Βρυξελλών ως θεσμικού παράγοντα στη διαδικασία επίλυσης.

Ανάμεσα στην αισιοδοξία και την επιφυλακτικότητα

Πενήντα δύο χρόνια μετά την εισβολή, το βασικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στο Κυπριακό όσο η Τουρκία εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την εισβολή ως «ειρηνευτική επιχείρηση» και να θεωρεί αδιαπραγμάτευτες τις θέσεις της για την πολιτική ισότητα των Τουρκοκυπρίων;

Η φετινή επέτειος βρίσκει τη Λευκωσία να κινείται ανάμεσα στη συγκρατημένη αισιοδοξία και τη σαφή επιφυλακτικότητα. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση κάνει λόγο για αναβαθμισμένο διεθνές ενδιαφέρον και για το ενδεχόμενο πραγματοποίησης άτυπης πολυμερούς διάσκεψης πριν από το τέλος του καλοκαιριού. Από την άλλη, ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επιμένει να διαψεύδει πληροφορίες περί έτοιμων προτάσεων, υπογραμμίζοντας ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει τίποτε συγκεκριμένο προς συζήτηση.

Όποια κι αν είναι η κατάληξη των επαφών που θα πραγματοποιηθούν με την παρουσία του Αντόνιο Γκουτέρες, η ουσία της σημερινής ημέρας παραμένει αναλλοίωτη.

Στη μία πλευρά της Πράσινης Γραμμής οι σειρήνες συνεχίζουν να υπενθυμίζουν τη μνήμη της εισβολής, ενώ στην άλλη εξακολουθούν να ηχούν εμβατήρια για την επέτειο της τουρκικής στρατιωτικής επιχείρησης.

Η Κύπρος συνεχίζει να τιμά όσους χάθηκαν, να αναζητεί τους αγνοούμενους και να διεκδικεί τον τερματισμό της κατοχής, ενώ οι επόμενες ημέρες αναμένονται κρίσιμες για τις εξελίξεις στο πολιτικό και διπλωματικό πεδίο.

Μέχρι να υπάρξει ουσιαστική λύση, οι σειρήνες της 20ής Ιουλίου θα συνεχίσουν να υπενθυμίζουν ότι η ιστορία του 1974 δεν αποτελεί μόνο ένα κεφάλαιο του παρελθόντος, αλλά μια ανοιχτή υπόθεση που εξακολουθεί να καθορίζει το παρόν και το μέλλον της Κύπρου.