Ισχυρό πολιτικό μήνυμα για το Κυπριακό και τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής του 1974 έστειλε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εγκρίνοντας ψήφισμα που επικεντρώνεται στις επιπτώσεις που βίωσαν οι γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου κατά τη διάρκεια και μετά τα γεγονότα του 1974.

Το ψήφισμα εγκρίθηκε από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο με 575 ψήφους υπέρ, 33 κατά και 43 αποχές, ενώ υπέρ τάχθηκαν όλοι οι Κύπριοι ευρωβουλευτές. Εισηγήτρια του φακέλου ήταν η ευρωβουλευτής Ελεονώρα Μελέτη.

Στο κείμενο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταδικάζει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο τη στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στην Κυπριακή Δημοκρατία και τη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος του εδάφους της, χαρακτηρίζοντάς την σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και εμπόδιο για την ειρήνη, τη σταθερότητα στην περιοχή και την περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις συνέπειες που είχε η εισβολή για τις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, με το ψήφισμα να καταδικάζει τη σεξουαλική βία που διαπράχθηκε στο πλαίσιο της σύγκρουσης, άλλες μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης, τον αναγκαστικό εκτοπισμό, τον χωρισμό οικογενειών και σειρά παραβιάσεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ακόμη ότι, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, η Τουρκία εξακολουθεί να φέρει ευθύνη για παραβιάσεις που διαπράχθηκαν τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά την εισβολή του 1974, περιλαμβανομένων σοβαρών παραβιάσεων των Συμβάσεων της Γενεύης. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η ευθύνη αυτή συνεπάγεται υποχρέωση πλήρους επανόρθωσης προς τα θύματα, μέσω αποζημιώσεων, αποκατάστασης, ικανοποίησης και εγγυήσεων μη επανάληψης.

Το ψήφισμα επαναβεβαιώνει την ανάγκη επανέναρξης των διαπραγματεύσεων για την επανένωση της Κύπρου υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά το 2017. Παράλληλα, επαναλαμβάνει ότι η λύση του Κυπριακού θα πρέπει να είναι δίκαιη, συνολική, βιώσιμη και δημοκρατική, στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και του ευρωπαϊκού κεκτημένου, στη βάση της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως προβλέπεται από τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Στο ίδιο πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Τουρκία να αποσύρει τα στρατεύματά της από την Κύπρο και να απέχει από οποιαδήποτε μονομερή ενέργεια που θα μπορούσε να παγιώσει τη συνεχιζόμενη κατοχή ή να μεταβάλει τη δημογραφική σύνθεση του νησιού.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον ρόλο των γυναικών της Κύπρου, με το ψήφισμα να αναγνωρίζει ότι ο πόνος, η αντοχή και η συμβολή τους στην αντίσταση, την αλληλεγγύη και την οικοδόμηση της ειρήνης δεν έχουν αναδειχθεί επαρκώς ούτε σε ευρωπαϊκό ούτε σε διεθνές επίπεδο. Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι κάθε μελλοντική πολιτική διαδικασία για το Κυπριακό θα πρέπει να διασφαλίζει την πλήρη συμμετοχή των γυναικών, σύμφωνα με την Απόφαση 1325 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να στηρίξει την Κυπριακή Δημοκρατία στην προσπάθεια πλήρους καταγραφής των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, περιλαμβανομένων των περιστατικών σεξουαλικής βίας, μέσα από τη συλλογή στοιχείων και τη συστηματική καταγραφή μαρτυριών, με στόχο την επίσημη αναγνώριση, την αποκατάσταση και την επανόρθωση για τις επιζώσες και, όπου απαιτείται, για τους απογόνους τους.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται η πρωτοβουλία για την ανέγερση μνημείου στη Λευκωσία αφιερωμένου στις γυναίκες που υπήρξαν θύματα σεξουαλικής βίας, ως χώρου συλλογικής μνήμης και δημόσιας αναγνώρισης.

Στο ψήφισμα περιλαμβάνεται ακόμη έκκληση προς τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών να αξιοποιήσει τα αρχεία του ΟΗΕ και κάθε άλλο διαθέσιμο στοιχείο για την τεκμηρίωση των εγκλημάτων σεξουαλικής βίας που διαπράχθηκαν στην Κύπρο.

Έκκληση για ενίσχυση της ΔΕΑ

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στη Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους (ΔΕΑ), με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ενίσχυση της οικονομικής της στήριξης, ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα το έργο της εκταφής, της ταυτοποίησης και της επιστροφής των λειψάνων των αγνοουμένων στις οικογένειές τους.

Το ψήφισμα σημειώνει ότι η οικονομική ενίσχυση από μόνη της δεν αρκεί, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια λόγω της περιορισμένης πρόσβασης σε στρατιωτικές περιοχές και αρχεία, αλλά και εξαιτίας της έλλειψης πλήρους συνεργασίας, η οποία, σύμφωνα με το κείμενο, αποδίδεται στην Τουρκία και στην παράνομη αποσχιστική οντότητα στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

Παράλληλα, ζητείται αυξημένη οικονομική και τεχνική στήριξη για υπηρεσίες που απευθύνονται στα θύματα, όπως εξειδικευμένη συμβουλευτική, μακροχρόνια ψυχοκοινωνική υποστήριξη και προγράμματα διαγενεακής θεραπείας.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταδικάζει επίσης τη χρήση της σεξουαλικής βίας ως όπλου πολέμου και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση γύρω από το ζήτημα, αξιοποιώντας και την εμπειρία της κυπριακής σύγκρουσης.

Τέλος, εκφράζει την υποστήριξή του προς τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τις δικοινοτικές πρωτοβουλίες που δραστηριοποιούνται στην προώθηση της ισότητας των φύλων και της συμφιλίωσης στην Κύπρο, ενώ επαναβεβαιώνει τον δεσμευτικό χαρακτήρα των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για το Κυπριακό. Παράλληλα, αποφασίζει τη διαβίβαση του ψηφίσματος στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, καθώς και στον Πρόεδρο, την Κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο της Τουρκίας, αφού προηγουμένως μεταφραστεί στην τουρκική γλώσσα.