Σε εξέλιξη βρίσκεται τις τελευταίες ημέρες η διαδικασία επίδοσης περίπου 320.000 εκκρεμών εξωδίκων για τροχαίες παραβάσεις, με πολλούς οδηγούς να ενημερώνονται για πρώτη φορά για παραβάσεις που είχαν καταγραφεί ακόμη και πριν από δύο χρόνια.

Η εξέλιξη έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις οι πολίτες καλούνται να καταβάλουν πρόστιμα και να δεχθούν βαθμούς ποινής για παραβάσεις που είχαν καταγραφεί από το 2024, χωρίς να είχαν προηγουμένως λάβει σχετική ειδοποίηση.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σοβαρό όταν επιδίδονται ταυτόχρονα περισσότερα από ένα εξώδικα στον ίδιο οδηγό. Η συσσώρευση βαθμών ποινής μπορεί, ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα των παραβάσεων, να οδηγήσει ακόμη και στη στέρηση της άδειας οδήγησης.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η συσσώρευση των εκκρεμοτήτων αποδίδεται σε προβλήματα που παρουσιάστηκαν κατά την επίδοση των εξωδίκων μέσω ταχυδρομείου. Καθυστερήσεις στις παραδόσεις, επιστολές που δεν έφτασαν ποτέ στους παραλήπτες, αλλά και περιπτώσεις πολιτών που, σύμφωνα με την Αστυνομία, απέφευγαν να παραλάβουν τις συστημένες επιστολές τους, συνέβαλαν στη δημιουργία του μεγάλου όγκου ανεπίδοτων υποθέσεων.

Οι καθυστερήσεις αυτές, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, επηρεάζουν και τον βασικό στόχο του συστήματος φωτοεπισήμανσης, καθώς αποδυναμώνεται ο αποτρεπτικός χαρακτήρας του μέτρου όταν η ενημέρωση του οδηγού πραγματοποιείται μήνες ή και χρόνια μετά την τέλεση της παράβασης. Η άμεση σύνδεση μεταξύ της παραβατικής συμπεριφοράς και της επιβολής της ποινής θεωρείται βασική προϋπόθεση για τη βελτίωση της οδικής συμπεριφοράς.

Η Αστυνομία αναφέρει ότι εδώ και αρκετά χρόνια είχαν κατατεθεί εισηγήσεις για εκσυγχρονισμό της διαδικασίας επίδοσης, μεταξύ άλλων μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ωστόσο, η εφαρμογή μιας τέτοιας λύσης δεν κατέστη δυνατή, καθώς δεν υπάρχει ενιαία και αξιόπιστη βάση δεδομένων με τα ηλεκτρονικά στοιχεία επικοινωνίας των πολιτών.

Παράλληλα, μέχρι τα τέλη Ιουλίου ή τις αρχές Αυγούστου αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή νέο σύστημα, το οποίο θα επιτρέπει στα μέλη της Τροχαίας να εντοπίζουν μέσω των φορητών τερματικών τους τυχόν εκκρεμή εξώδικα κατά τη διάρκεια τροχονομικών ελέγχων και να τα επιδίδουν επιτόπου στους οδηγούς.

Πρόσφατα, η Αστυνομία προχώρησε και στην επίδοση εξωδίκων στα σημεία ελέγχου των οδοφραγμάτων, πρακτική που προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις και ερωτήματα ως προς τη νομιμότητά της. Από την πλευρά της, η Αστυνομία υποστηρίζει ότι η διαδικασία είναι απολύτως νόμιμη, καθώς η νομοθεσία επιτρέπει την επίδοση εξωδίκων σε οποιοδήποτε σημείο βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, από την ημέρα επίδοσης του εξωδίκου ο πολίτης διαθέτει προθεσμία 90 ημερών για την εξόφληση του προστίμου, ενώ μετά την παρέλευση 105 ημερών μπορεί να κινηθεί η διαδικασία ποινικής δίωξης.

Το θέμα αναμένεται να απασχολήσει την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, ύστερα από εισήγηση των βουλευτών του ΑΚΕΛ, Άριστου Δαμιανού και Ανδρέα Πασιουρτίδη. Ο κ. Πασιουρτίδης υποστήριξε ότι υπάρχουν πολίτες που βρέθηκαν αντιμέτωποι με συσσωρευμένα εξώδικα χωρίς να έχουν ενημερωθεί εγκαίρως, σημειώνοντας ότι η ευθύνη δεν μπορεί να μετακυλίεται αποκλειστικά στους οδηγούς, αλλά αφορά και την εταιρεία που διαχειρίζεται το σύστημα, καθώς και το κράτος, το οποίο όφειλε να εξασφαλίσει την έγκαιρη επίδοση των εξωδίκων και να προχωρήσει νωρίτερα στις αναγκαίες νομοθετικές αλλαγές.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Μεταφορών, Σωτήρης Ιωάννου, έκανε λόγο για εκατοντάδες χιλιάδες ανεπίδοτα εξώδικα, εκτιμώντας ότι η κατάσταση αναδεικνύει αδυναμίες στον τρόπο εφαρμογής του συστήματος φωτοεπισήμανσης. Όπως ανέφερε, το σύστημα έχει επιβαρύνει μεγάλο αριθμό πολιτών χωρίς να επιτευχθεί στον επιθυμητό βαθμό ο βασικός στόχος της μείωσης των θανατηφόρων οδικών συγκρούσεων, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να εξεταστεί ακόμη και η αναστολή της λειτουργίας του μέχρι να αντιμετωπιστούν οι υφιστάμενες αδυναμίες.

Ο Υπουργός Μεταφορών, Αλέξης Βαφεάδης, αναγνώρισε ότι υπήρξαν αδυναμίες στην εφαρμογή του συστήματος φωτοεπισήμανσης, σημειώνοντας ότι αρκετές διορθωτικές παρεμβάσεις έπρεπε να είχαν υλοποιηθεί πριν από την έναρξη λειτουργίας του. Όπως ανέφερε, ο μεγάλος αριθμός διελεύσεων οχημάτων είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μεγάλου όγκου εξωδίκων προς επίδοση, παραδεχόμενος παράλληλα ότι η ενημέρωση των οδηγών δύο ή και τρία χρόνια μετά την παράβαση περιορίζει σημαντικά την αποτελεσματικότητα του μέτρου.

Σε ό,τι αφορά τις περιπτώσεις οδηγών που κινδυνεύουν με στέρηση της άδειας οδήγησης, ο Υπουργός διευκρίνισε ότι κάθε υπόθεση εξετάζεται ξεχωριστά από το δικαστήριο, με τους επηρεαζόμενους να έχουν το δικαίωμα να παρουσιάσουν ελαφρυντικά στοιχεία και να ζητήσουν να μην τους επιβληθεί η συγκεκριμένη ποινή.

Την ίδια ώρα, γνωστοποίησε ότι το νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό της διαδικασίας επίδοσης των εξωδίκων βρίσκεται ενώπιον της Νομικής Υπηρεσίας για νομοτεχνικό έλεγχο. Μεταξύ των αλλαγών που προωθούνται περιλαμβάνεται η δυνατότητα επίδοσης των εξωδίκων και με ηλεκτρονικά μέσα, όπως το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, με στόχο την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη ενημέρωση των πολιτών.