Το ζήτημα της αλλαγής του καθεστώτος στις Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο έθεσε με έμφαση ο τέως Γενικός Εισαγγελέας, Κώστας Κληρίδης, κατά τη διάρκεια της συμμετοχής του στο podcast «Τσουρούλλης Uncensored». Ο κ. Κληρίδης υπογράμμισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία διατηρεί το αναφαίρετο δικαίωμα να εγείρει το θέμα της κυριαρχίας αυτών των περιοχών, σημειώνοντας πως απαιτείται το απαραίτητο πολιτικό θάρρος για την ανάδειξη ενός ζητήματος που παρέμενε στάσιμο επί δεκαετίες.
Το διεθνές δεδικασμένο του Μαυρίκιου ως πρότυπο
Ως κεντρικό παράδειγμα για την πιθανή νομική και διπλωματική πορεία της Κύπρου, ο κ. Κληρίδης παρέπεμψε στην περίπτωση του Μαυρίκιου. Το νησιωτικό κράτος του Ινδικού Ωκεανού πέτυχε μια ιστορική ανατροπή το 2018, όταν μετά από προσφυγή στα Ηνωμένα Έθνη και γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, υποχρέωσε τη Μεγάλη Βρετανία σε διαπραγματεύσεις. Η διαδικασία αυτή κατέληξε στην επιστροφή της κυριαρχίας των εδαφών στον Μαυρίκιο, αποδεικνύοντας πως το αποικιακό καθεστώς των βάσεων μπορεί να αμφισβητηθεί αποτελεσματικά σε διεθνές επίπεδο.
Νομικά εμπόδια και η Συνθήκη Εγκαθίδρυσης
Ο τέως Γενικός Εισαγγελέας δεν παρέλειψε να αναφερθεί στις διαχρονικές επιφυλάξεις που έχουν προβληθεί κατά καιρούς για τη μη προώθηση του θέματος, αναλύοντας παράλληλα τις νομικές πτυχές που απορρέουν από τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εστίασε ιδιαίτερα στο λεπτό ζήτημα της κυριαρχίας, το οποίο παραμένει ακανθώδες από την ίδρυση του κράτους, επισημαίνοντας την ανάγκη για επανεξέταση των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Κύπρος υπό διαφορετικές ιστορικές συνθήκες.
Γεωπολιτική ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και ευαλωτότητας
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Κληρίδης αναγνώρισε τη διττή φύση της παρουσίας των Βρετανικών Βάσεων στο νησί. Παραδέχθηκε ότι, ενώ μπορούν να θεωρηθούν υπό προϋποθέσεις ως ασπίδα ασφάλειας, ταυτόχρονα αποτελούν πηγή γεωπολιτικής ευαλωτότητας για την Κύπρο. Σε κάθε περίπτωση, τόνισε ως πρωταρχικής σημασίας το να έχει η Κυπριακή Δημοκρατία καθοριστικό λόγο και έλεγχο επί των δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα στο έδαφός της.
