Σε κλίμα έντονης αντιπαράθεσης συζητήθηκε και ψηφίστηκε στην Ολομέλεια η τροποποίηση του Νόμου που επιτρέπει περιορισμένη και χρονικά οριοθετημένη παρέκκλιση από συγκεκριμένες διαδικασίες αποκλειστικά για έργα αφαλάτωσης που θα προχωρήσουν εντός του τρέχοντος έτους.
Με υψηλούς τόνους και έντονες πολιτικές αιχμές ολοκληρώθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής η συζήτηση για την τροποποίηση της νομοθεσίας, ώστε να δοθεί περιορισμένη εξαίρεση από συγκεκριμένες απαιτήσεις και διαδικασίες για έργα αφαλάτωσης, με στόχο την ταχύτερη αντιμετώπιση των αναγκών υδροδότησης.
Η συζήτηση ανέδειξε όχι μόνο την πίεση που ασκεί το υδατικό πρόβλημα, αλλά και τη βαθιά πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τη διαχείρισή του. Βουλευτές άσκησαν έντονη κριτική στην Υπουργό Γεωργίας, ενώ κατατέθηκαν ανοιχτά ακόμη και αιτήματα παραίτησης ή παύσης της, με αναφορές που δεν περιορίστηκαν μόνο στη λειψυδρία, αλλά επεκτάθηκαν και σε άλλους χειρισμούς του Υπουργείου.
Όπως επισημάνθηκε από όλες τις πλευρές που τοποθετήθηκαν, το υδατικό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποσπασματικά, αλλά χρειάζεται συνολική στρατηγική, σοβαρό σχεδιασμό και ορθολογική διαχείριση.
Το νομοσχέδιο τελικά εγκρίθηκε με 23 ψήφους υπέρ, δύο εναντίον και 14 αποχές.
Σε ό,τι αφορά την ουσία της τροποποίησης, εξηγήθηκε ότι, με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία, ο Υπουργός Οικονομικών είναι εκείνος που καθορίζει, μέσω κανονισμών ή οδηγιών, τις διαδικασίες, τη μεθοδολογία, τα κριτήρια και τις λοιπές απαιτήσεις για την επιλογή και υλοποίηση δημόσιων επενδυτικών έργων.
Με την προτεινόμενη παρέκκλιση, η οποία θα ισχύει μέχρι το τέλος του 2026, δίνεται η δυνατότητα να προχωρούν με πιο απλουστευμένες διαδικασίες έργα που αφορούν την προμήθεια ή παραγωγή πόσιμου νερού μέσω αφαλάτωσης, χωρίς να εφαρμόζονται συγκεκριμένες πρόνοιες της ισχύουσας νομοθεσίας. Όπως διευκρινίστηκε, η εξαίρεση αφορά αποκλειστικά την υποχρέωση εκπόνησης μελέτης οικονομικής βιωσιμότητας πριν από την προκήρυξη διαγωνισμού, ενώ όλες οι υπόλοιπες μελέτες, περιλαμβανομένων των περιβαλλοντικών, καθώς και οι διαδικασίες προκήρυξης και κατακύρωσης προσφορών, παραμένουν υποχρεωτικές.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, η βουλευτής Λευκωσίας Ειρήνη Χαραλαμπίδου έθεσε ευθέως ζήτημα ευθυνών, τονίζοντας ότι το Υπουργείο Γεωργίας κρίνεται σήμερα επειδή η Κύπρος αντιμετωπίζει πρόβλημα λειψυδρίας, καθώς, όπως ανέφερε, "δεν κάνουν την δουλειά τους όπως πρέπει".
Σημείωσε ακόμη ότι το Υπουργείο "μας εκθέτει για μια ακόμη φορά" και στάθηκε ιδιαίτερα στην απουσία μελέτης οικονομικής βιωσιμότητας. Όπως είπε, έχει φτάσει η στιγμή να υπάρχει αυστηρότερη κρίση απέναντι σε επιλογές που επιβαρύνουν το δημόσιο ταμείο και τον φορολογούμενο, επισημαίνοντας πως "δεν μπορεί να προσφέρουμε συνέχεια άλλοθι στα λάθη οποιουδήποτε Υπουργού".
Η ανεξάρτητη βουλευτής Αλεξάνδρα Ατταλίδου άσκησε επίσης δριμεία κριτική, υπενθυμίζοντας ότι πέρσι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε δηλώσει πανηγυρικά πως το υδατικό είχε λυθεί, σημειώνοντας ότι τελικά "ζητιανέψαμε για να αποκτήσουμε αφαλατώσεις". Εξέφρασε ανησυχία για την παράκαμψη κανονισμών, λέγοντας ότι αυτό την προβληματίζει "γιατί συνήθως κάποιοι θα ωφεληθούν".
Αναφερόμενη στην Υπουργό Γεωργίας, διερωτήθηκε "πόσα ακόμα πρέπει να ανεχθεί αυτή η Βουλή από αυτό το Υπουργείο;", συνδέοντας την κριτική της όχι μόνο με τη λειψυδρία, αλλά και με ζητήματα όπως οι μελέτες για τον Ακάμα που δεν δόθηκαν στη Βουλή, η υπόθεση του Κούρρη, τα φράγματα, οι πυρκαγιές και ο αφθώδης πυρετός. Πρόσθεσε δε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας "έπρεπε ήδη να την είχε αλλάξει από την πυρκαγιά του καλοκαιριού".
Από την πλευρά των Οικολόγων, ο Χαράλαμπος Θεοπέμπτου είπε ότι δεν αντιλαμβάνεται γιατί η Βουλή έχει ενώπιόν της αυτό το νομοσχέδιο, από τη στιγμή που υπάρχει ευρωπαϊκή οδηγία-πλαίσιο για τα νερά, η οποία, όπως ανέφερε, προβλέπει ξεκάθαρα ότι, για λόγους ανταγωνισμού, τα κράτη μέλη πρέπει να ανακτούν το κόστος του νερού. Όπως εξήγησε, οποιαδήποτε δημοσιονομική μελέτη θα έπρεπε να λάβει αυτή την παράμετρο υπόψη.
Ο ανεξάρτητος βουλευτής Ανδρέας Θεμιστοκλέους κινήθηκε επίσης σε πολύ επικριτικό τόνο, λέγοντας ότι ήταν ο πρώτος που είχε διαπιστώσει πως αργά ή γρήγορα η Υπουργός "θα τα έκανε θάλασσα", επειδή, όπως υποστήριξε, σε θέσεις υψηλών απαιτήσεων, όταν αυτές καταλαμβάνονται από πρόσωπα χωρίς τα απαραίτητα προσόντα, η κατάληξη είναι αδιέξοδη. Στην τοποθέτησή του επέκρινε ακόμη και τους χειρισμούς σε θέματα όπως ο αφθώδης πυρετός και η πυρκαγιά στην ορεινή Λεμεσό.
Από το ΔΗΚΟ, ο Παύλος Μυλωνάς αναφέρθηκε στο ζήτημα των ΑΠΕ, σημειώνοντας ότι οι πολίτες κλήθηκαν να επενδύσουν σε φωτοβολταϊκά και τώρα καλούνται να αγοράσουν και μπαταρίες αποθήκευσης. Σε ό,τι αφορά το υδατικό, παραδέχθηκε ότι πολλά μπορούν να καταλογιστούν στην Υπουργό, διερωτήθηκε όμως αν υπάρχει κάποιος που μπορεί πράγματι να τερματίσει την ανομβρία. Τόνισε, ωστόσο, την ανάγκη να γίνει μια εξαίρεση προκειμένου να διασφαλιστεί νερό για το καλοκαίρι.
Ο βουλευτής των Οικολόγων Σταύρος Παπαδούρης υπέδειξε ότι από την έκθεση προκύπτει σαφώς πως η εξαίρεση αφορά αποκλειστικά τη μελέτη οικονομικής βιωσιμότητας, ώστε να υπάρξει νερό το συντομότερο δυνατό, και όχι οποιαδήποτε περιβαλλοντική ή άλλη παρέκκλιση.
Στο ίδιο πνεύμα προβληματισμού για τις υποδομές κινήθηκε και ο Ζαχαρίας Κουλίας του ΔΗΚΟ, ο οποίος σημείωσε ότι το ουσιαστικότερο ζήτημα είναι η επιδιόρθωση των συστημάτων ύδρευσης και άρδευσης, καθώς, όπως είπε, χάνεται το 60% του νερού λόγω ελαττωματικών δικτύων και ελλείψεων στα φράγματα.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών, βουλευτής του ΔΗΚΟ Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, ανέφερε ότι "κατανοεί τον ενθουσιασμό που μπορεί να υπάρχει λόγω προεκλογικής εκστρατείας, αλλά δεν μπορούμε αυτόν τον ενθουσιασμό να τον αφήνουμε να μας παρασέρνει, να μην ασκούμε σωστά την κρίση μας και να μην εξακριβώνουμε τα σωστά γεγονότα".
Όπως υπέδειξε, το νομοσχέδιο ζητά ρητή εξαίρεση αποκλειστικά για την έκθεση οικονομικής βιωσιμότητας και αυτή είναι η μόνη απόκλιση από το πλήρες πλαίσιο μελετών που απαιτούνται, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών. Πρόσθεσε επίσης ότι το Υπουργείο Οικονομικών ανέφερε ρητά ότι το συγκεκριμένο έργο πρέπει να ολοκληρωθεί, με στόχο να τελειώσει εντός του 2026.
Από το ΑΚΕΛ, ο Γενικός Γραμματέας του κόμματος Στέφανος Στεφάνου κατηγόρησε ευθέως την Κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η σημερινή συζήτηση για εξαίρεση γίνεται εξαιτίας της "ανικανότητας αυτής της Κυβέρνησης που δεν έκανε όσα έπρεπε να κάνει μέχρι σήμερα, να δούμε πώς θα επισπεύσουμε κάποιες διαδικασίες για να έχουμε επιπλέον μονάδες αφαλάτωσης, που δεν μεριμνήσαμε να τις έχουμε προηγουμένως, ενώ γνωρίζαμε τις ανάγκες".
Επέκρινε ακόμη την Υπουργό Γεωργίας και συνολικά την Κυβέρνηση επειδή, όπως είπε, εναπόθεσαν τις ελπίδες τους στην Αγία Ελένη για να λυθεί το υδατικό, χωρίς να κάνουν την αναγκαία αυτοκριτική. Παράλληλα διερωτήθηκε πότε αυτή η Κυβέρνηση θα αναλάβει τις ευθύνες της για ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα που σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή και επηρεάζει ολόκληρη την Κύπρο και τη Μεσόγειο.
Ο ίδιος ανέφερε ότι το κόμμα του θα τηρήσει αποχή, επισημαίνοντας ότι "δεν έχουμε εμπιστοσύνη σε αυτή την Κυβέρνηση. Δεν θέλουμε να δημιουργηθεί αυτό το προηγούμενο και την ίδια ώρα δεν θέλουμε να είμαστε συνένοχοι σε ότι μπορεί να προκύψει από αυτές τις διαδικασίες που προβλέπει η εξαίρεση που ζητά την Κυβέρνηση".
Από πλευράς ΔΗΣΥ, ο Κυριάκος Χατζηγιάννης σημείωσε ότι η Βουλή καλείται να ψηφίσει μια εξαίρεση και ότι αυτή η διαδικασία δεν πρέπει να συγχέεται με τις ανικανότητες της Κυβέρνησης ή της Υπουργού. Όπως ανέφερε, έχει ζητήσει πολλές φορές παραιτήσεις Υπουργών, ωστόσο, όπως είπε, δεν είναι της παρούσας στιγμής, γιατί «τώρα συζητάμε κάτι άλλο».
Ο Ονούφριος Κουλλάς, επίσης από τον ΔΗΣΥ, δήλωσε ότι το κόμμα είναι έτοιμο να στηρίξει μέτρα, νομοθετικά και άλλα, για να αποτραπεί η κρίση. Παράλληλα, όμως, επέκρινε και αυτός την Υπουργό για τους χειρισμούς της σε διάφορα θέματα και επανέλαβε ότι το κόμμα έχει ζητήσει την παραίτησή της. Δεν παρέλειψε επίσης να στηλιτεύσει και την επίθεση προς τον ΔΗΣΥ που ζήτησε παραίτηση, κάνοντας λόγο για παρεμβάσεις "από κάποιον που πληρώνεται από τον κόσμο εδώ και χρόνια για να κάνει αυτές τις επιθέσεις κυρίως στο Συναγερμό".
Αμφιβολίες για την παράκαμψη της μελέτης οικονομικής βιωσιμότητας εξέφρασε και ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρίστος Ορφανίδης.
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν και ο Αβέρωφ Νεοφύτου, ο οποίος ανέφερε ότι η ανομβρία είναι του Θεού, αλλά η λειψυδρία είναι "από την ατζαμοσύνη των ανθρώπων". Τόνισε ακόμη ότι το 2026 δεν είναι δυνατό να μην υπάρχει ανακύκλωση νερού στην Κύπρο, όταν, όπως είπε, στο γειτονικό Ισραήλ το 95% του νερού που χρησιμοποιείται είναι ανακυκλώσιμο. Κατέληξε λέγοντας ότι η χώρα χρειάζεται μια εθνική πολιτική για τη λειψυδρία, αντάξια μιας ευρωπαϊκής χώρας.
Η συζήτηση στην Ολομέλεια ανέδειξε ότι, πέρα από την άμεση ανάγκη εξεύρεσης λύσεων για την επάρκεια νερού, το βασικό ζητούμενο παραμένει μια ολιστική, μακροπρόθεσμη και αξιόπιστη πολιτική για το υδατικό, ώστε η Κύπρος να μην βρεθεί ξανά μπροστά στα ίδια αδιέξοδα.
