Με φόντο τη σοβαρή κρίση που προκαλεί ο αφθώδης πυρετός στην Κύπρο, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Υγείας και Ευημερίας των Ζώων, Όλιβερ Βαρχέλι, βρέθηκε εκ νέου στη Λευκωσία, μεταφέροντας μήνυμα στήριξης, αλλά και αυστηρής προσήλωσης στην εφαρμογή των κανόνων που προβλέπονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και άλλους αρμόδιους φορείς, ο κ. Βαρχέλι τόνισε ότι το βασικό συμπέρασμα από όλες τις επαφές του με κτηνοτρόφους, αγρότες, κυβερνητικούς αξιωματούχους και βουλευτές είναι πως η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στο πλευρό της Κύπρου και δεν πρόκειται να αφήσει τη χώρα και τον αγροτικό κόσμο να αντιμετωπίσουν μόνοι τους αυτή την κρίση.

«Θέλουμε να βοηθήσουμε την Κύπρο, δεν θα αφήσουμε την Κύπρο και τους αγρότες της Κύπρου μόνους τους να αντιμετωπίσουν αυτή την κρίση και θα σας συνοδεύσουμε σε όλη τη διαδρομή», σημείωσε.

Όπως ανέφερε, είχε επισκεφθεί ξανά τη χώρα πριν από δύο εβδομάδες και επέστρεψε τώρα για να διαπιστώσει την πρόοδο στην εφαρμογή των μέτρων, αλλά και για να διασφαλίσει ότι το μήνυμα προς όλους είναι σαφές: η ΕΕ θα βοηθήσει, θα στηρίξει και θα αποζημιώσει τους παραγωγούς για τις απώλειες που υφίστανται.

Ο ίδιος, ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η στήριξη αυτή δεν αρκεί από μόνη της. Όπως είπε, καθοριστικό στοιχείο για να περιοριστεί γρήγορα η κρίση είναι να εφαρμοστούν αυστηρά και χωρίς εξαιρέσεις όλα τα προβλεπόμενα μέτρα σε κάθε γωνιά της χώρας.

«Είναι επίσης πολύ σημαντικό, όπως το βλέπω σήμερα, να διασφαλίσουμε ότι τα μέτρα εφαρμόζονται πλήρως σε ολόκληρη τη χώρα και παντού, σε πλήρη συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΕ. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να βγούμε από αυτή την κρίση γρήγορα και χωρίς σημαντικές απώλειες ζώων και σημαντικές οικονομικές απώλειες για τους αγρότες», σημείωσε.

Ο κ. Βαρχέλι υπενθύμισε ότι η Ένωση αντέδρασε άμεσα μόλις εκδηλώθηκε η νόσος, διαθέτοντας εμβόλια στο νησί μέσα σε λίγες ημέρες και αποστέλλοντας ευρωπαϊκή κτηνιατρική ομάδα, η οποία συνεχίζει να συνεργάζεται στενά με το κυπριακό κτηνιατρικό προσωπικό για την οργάνωση της αντιμετώπισης.

Στάθηκε ιδιαίτερα στη σοβαρότητα της ασθένειας, χαρακτηρίζοντάς την ως τη πιο μεταδοτική ζωική νόσο που υπάρχει, με εξαιρετική αντοχή στο περιβάλλον και δυνατότητα να προσβάλει πολλά διαφορετικά είδη ζώων.

«Ο αφθώδης πυρετός είναι η πιο λοιμογόνος ζωική νόσος που υπάρχει. Είναι εξαιρετικά ανθεκτική, εξαιρετικά μεταδοτική και ικανή να μολύνει πολλά διαφορετικά είδη ζώων, επομένως, είναι η πιο επικίνδυνη ζωική νόσος που υπάρχει στον κόσμο», σημείωσε περαιτέρω.

Όπως προειδοποίησε, η μάχη που δίνεται είναι απέναντι σε έναν εξαιρετικά ισχυρό και επίμονο εχθρό, γεγονός που καθιστά αναγκαία την απόλυτη προσήλωση όλων στους κανόνες. Η ευθύνη, όπως είπε, δεν περιορίζεται μόνο στους κτηνοτρόφους, αλλά αφορά και όσους μετακινούνται στην ύπαιθρο, όσους μεταφέρουν ζώα ή δραστηριοποιούνται στη γεωργία, ακόμη και όσους επισκέπτονται τις αγροτικές περιοχές.

«Αυτό που καταπολεμούμε είναι ο ισχυρότερος και πιο σκληρός εχθρός που μπορεί να υπάρχει όταν πρόκειται για την υγεία των ζώων, και γι' αυτό πρέπει να διασφαλίσουμε ότι όλοι τηρούν τους κανόνες, όχι μόνο οι κτηνοτρόφοι, αλλά όλοι όσοι μετακινούνται στη χώρα, όλοι όσοι μεταφέρουν ζώα, όλοι όσοι ασχολούνται με τη γεωργία, αλλά και εκείνοι που απλώς επισκέπτονται την ύπαιθρο. Πρέπει όλοι να τηρούμε τους κανόνες, αυτό είναι το μόνο μέσο που έχουμε για να προστατεύσουμε τους καταναλωτές, τους κτηνοτρόφους, τα ζώα, αλλά και την υπόλοιπη Ευρώπη. Μόνο έτσι μπορούμε να ελαχιστοποιήσουμε τον αντίκτυπο αυτής της νόσου», τόνισε.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις φάρμες όπου έχουν ήδη εντοπιστεί κρούσματα, υπογραμμίζοντας ότι εκεί οι κανόνες είναι απολύτως συγκεκριμένοι και δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών.

«Αυτό σημαίνει ότι για τις φάρμες όπου υπάρχει κρούσμα, οι κανόνες είναι πολύ σαφείς και πολύ αυστηροί. Όλα τα ζώα σε αυτές τις φάρμες θα πρέπει να θανατωθούν, το κρέας τους δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί, πρέπει να καταστραφεί, και το παραγόμενο γάλα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ανθρώπινη κατανάλωση, πρέπει επίσης να καταστραφεί», εξήγησε, προσθέτοντας ότι γύρω από αυτές τις φάρμες θα πρέπει να οριοθετηθεί μια ζώνη 3 χιλιομέτρων, κάτι που γίνεται από την Kυβέρνηση, και έξω από αυτή τη ζώνη υπάρχει μια ζώνη εποπτείας 10 χιλιομέτρων, στην οποία πρέπει να εφαρμόζονται ενισχυμένα μέτρα βιοασφάλειας.

Ταυτόχρονα, απηύθυνε έντονη έκκληση προς το κοινό να αποφεύγει τις περιοχές όπου ισχύουν περιορισμοί ή επιτήρηση, προειδοποιώντας ότι ακόμη και άνθρωποι που δεν έχουν επαγγελματική σχέση με τη γεωργία μπορούν, χωρίς να το καταλάβουν, να μεταφέρουν τον ιό μέσω των ρούχων, των παπουτσιών ή των χεριών τους.

«Θέλω να ζητήσω από όλους να μην πηγαίνουν σε αυτές τις ζώνες και γύρω από αυτές. Μην πηγαίνετε εκεί για κανένα λόγο αν δεν έχετε δουλειά εκεί. Μην πάτε εκεί για να διαμαρτυρηθείτε, μην πάτε εκεί για να κάνετε συνεντεύξεις. Μπορείτε πολύ εύκολα να μεταφέρετε τον ιό στα παπούτσια σας, στο μπουφάν σας, στα χέρια σας χωρίς καν να το καταλάβετε. Ως άνθρωποι, δεν συνειδητοποιούμε καν ότι είμαστε και εμείς φορείς αυτών των ιών. Γι' αυτό θέλω να ζητήσω από όλους σας να μείνετε μακριά από αυτές τις περιοχές. Διαφορετικά, οι κτηνοτρόφοι θα συνεχίσουν να υφίστανται απώλειες και τα ζώα θα υποφέρουν ακόμη περισσότερο», τόνισε επιπλέον.

Ο Επίτροπος εξήγησε ακόμη ότι, όταν δεν είναι εφικτό να ολοκληρωθεί η θανάτωση των ζώων μέσα στην ίδια ημέρα, είναι κρίσιμο να προηγείται εμβολιασμός, ώστε να περιορίζεται η ποσότητα του ιού που διασπείρεται στην ατμόσφαιρα. Όπως ανέφερε, ο αφθώδης πυρετός μεταφέρεται εύκολα με τον άνεμο και επιβιώνει σχεδόν σε κάθε περιβαλλοντική συνθήκη.

«Ο άνεμος, καθώς φυσά, μεταφέρει αυτόν τον ιό παντού. Ο ιός αυτός είναι εξαιρετικά ανθεκτικός. Μπορεί να επιβιώσει στον ήλιο, μπορεί να επιβιώσει στη βροχή, μπορεί να αντέξει τη ζέστη, μπορεί να επιβιώσει στο κρύο, μπορεί να αντέξει σχεδόν οτιδήποτε. Επομένως, τώρα είναι η στιγμή να μειώσουμε τη συγκέντρωση του ιού στην ατμόσφαιρα χρησιμοποιώντας τον εμβολιασμό πριν από τη θανάτωση, εάν δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να θανατωθούν τα ζώα την ίδια ημέρα», υπογράμμισε.

Εξίσου καθοριστική χαρακτήρισε και την πιστή εφαρμογή των περιορισμών στις μετακινήσεις, εξηγώντας ότι όλα τα φορτηγά που εισέρχονται ή εξέρχονται από επηρεαζόμενες περιοχές πρέπει να απολυμαίνονται πλήρως, όπως και κάθε άνθρωπος που περνά από αυτές τις ζώνες.

Παραπέμποντας σε αντίστοιχες εμπειρίες από τη Σλοβακία και την Ουγγαρία, είπε ότι αυτή είναι η μόνη μέθοδος που έχει αποδειχθεί αποτελεσματική για τον περιορισμό και τελικά την εξάλειψη της νόσου.

«Έχουμε δει αυτές τις σκηνές ήδη πέρυσι στη Σλοβακία και την Ουγγαρία, αυτός είναι ο μόνος τρόπος για την εξάλειψη αυτής της νόσου. Εκεί ήταν επιτυχημένοι και είμαι βέβαιος ότι και η Κύπρος θα είναι επιτυχημένη, διότι αυτοί οι κανόνες έχουν σχεδιαστεί για να προστατεύουν όλους μας. Αυτοί οι κανόνες βασίζονται στην επιστημονική γνώση και έχουν δοκιμαστεί και ελεγχθεί πολλές φορές και ήταν πάντα επιτυχημένοι στο να μειώσουν και τελικά να εξαλείψουν τον ιό από τις περιοχές όπου εφαρμόστηκαν. Ελπίζω λοιπόν ότι με αυτά τα μέτρα, σε συνδυασμό με τα άλλα προληπτικά μέτρα που έχει εισαγάγει η Κυβέρνηση σε άλλα μέρη του νησιού που δεν έχουν πληγεί, δηλαδή τον εμβολιασμό, θα μπορέσουμε να βοηθήσουμε την Κύπρο να πάρει τον έλεγχο της κατάστασης και να αποτρέψει περαιτέρω κρούσματα, διότι ο κίνδυνος είναι πολύ μεγαλύτερος από ό,τι φαίνεται σήμερα», σημείωσε.

Σε σχέση με τη Λάρνακα, όπου σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία συγκεντρώνεται σημαντικό ποσοστό του ζωικού κεφαλαίου της χώρας, ο κ. Βαρχέλι υπογράμμισε ότι, ακόμη κι αν η σημερινή πληγείσα περιοχή είναι μικρότερη, το ενδεχόμενο ανεξέλεγκτης εξάπλωσης θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρο το νησί. Για τον λόγο αυτό, είπε, η ΕΕ έχει ήδη συζητήσει εκτενώς με τους κτηνοτρόφους το πλαίσιο αποζημιώσεων και στήριξης σε όλα τα στάδια της κρίσης.

«Δεν το θέλουμε αυτό, θέλουμε η Κύπρος να μπορέσει να το αποφύγει και θέλουμε οι κτηνοτρόφοι στην Κύπρο να το αποφύγουν. Έχουμε συζητήσει εκτενώς με τους κτηνοτρόφους για τις αποζημιώσεις που θα δοθούν. Τους συνοδεύουμε σε κάθε στάδιο και σε κάθε βήμα της κρίσης. Έχουμε φέρει εδώ τα εμβόλια, έχουμε φέρει τους κτηνιάτρους. Θα παρέχουμε οικονομική αποζημίωση για τη σφαγή, για την καταστροφή των σφαγίων, για την καταστροφή του κρέατος, για την καταστροφή των γαλακτοκομικών προϊόντων και του γάλακτος. Στη συνέχεια, με βάση μια έκθεση που θα λάβουμε από την Κυβέρνηση, θα αποζημιώσουμε επίσης τις οικονομικές απώλειες και, μόλις η Κύπρος βρεθεί την κατάσταση απαλλαγής από τον ιό, θα βοηθήσουμε επίσης στην ανασύσταση του ζωικού πληθυσμού της Κύπρου με νέα ζώα», κατέληξε.

Ερωτηθείς για τις ιδιαίτερες συνθήκες στα κατεχόμενα και τον τρόπο προστασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο Επίτροπος ανέφερε ότι το ζήτημα έχει ήδη συζητηθεί και πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προσφέρει βοήθεια και στην άλλη πλευρά του νησιού, με αποστολή εμβολίων και συνεχή επαφή μέσω των επικεφαλής κτηνιάτρων, ώστε να υπάρχει συντονισμός για την αντιμετώπιση της νόσου.

«Έχουμε στείλει εμβόλια και εκεί, ώστε να αρχίσουν να μειώνουν το φορτίο του ιού. Είμαστε σε συνεχή επαφή μέσω των επικεφαλής κτηνιάτρων και προσπαθούμε να συντονίσουμε τις προσπάθειές μας μαζί τους, ώστε το νησί να γίνει και πάλι απαλλαγμένο από τον ιό», πρόσθεσε.

Σε παρατήρηση ότι στα κατεχόμενα δεν εφαρμόζεται η θανάτωση των ζώων, σημείωσε πως εκεί ακολουθείται διαφορετική στρατηγική, προσθέτοντας ότι η πλευρά αυτή δεν αποτελεί μέρος της ΕΕ και ότι στόχος της Επιτροπής είναι να πείσει για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των ευρωπαϊκών κανόνων.

«Δεν αποτελούν μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προσπαθούμε τώρα να τους πείσουμε για την αποτελεσματικότητα και το πολύ υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας των κανόνων μας. Ελπίζω ότι θα καταφέρουμε να τους πείσουμε», σημείωσε περαιτέρω.

Ο κ. Βαρχέλι ρωτήθηκε επίσης για το ενδεχόμενο να απαγορευτούν οι συναθροίσεις ή οι μετακινήσεις κτηνοτρόφων προς πληγείσες περιοχές για σκοπούς διαμαρτυρίας. Αν και, όπως είπε, δεν είναι επιδημιολόγος για να αξιολογήσει κάθε συγκεκριμένη κατάσταση, ξεκαθάρισε πως, αν ένας κτηνοτρόφος μετακινηθεί από μια μη επηρεαζόμενη περιοχή σε μια πληγείσα και στη συνέχεια επιστρέψει στο κοπάδι του, είναι πολύ πιθανό να μεταφέρει τον ιό.

«Γι' αυτό, σας παρακαλώ, αποφύγετε τις περιοχές που είτε υπόκεινται σε περιορισμούς είτε βρίσκονται υπό επιτήρηση. Όσοι δεν έχουν καμία δουλειά εκεί, και η διαμαρτυρία, με συγχωρείτε, δεν αποτελεί απολύτως απαραίτητη δουλειά, μην πηγαίνετε εκεί», πρόσθεσε.

Τέλος, ερωτηθείς για το τι ζήτησε από την ΕΕ η κυπριακή Κυβέρνηση, ο Επίτροπος είπε ότι κατά τις συζητήσεις εξετάστηκαν οι ισχύοντες κανόνες, αλλά και ορισμένες επιλογές που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Όπως εξήγησε, η κυπριακή πλευρά έθεσε το ενδεχόμενο διαχωρισμού μεταξύ μονάδων που δεν έχουν πληγεί και βρίσκονται εκτός της προσβεβλημένης γεωγραφικής περιοχής και άλλων μονάδων στις οποίες θα εφαρμόζονται επιπρόσθετα μέτρα, όπως φυσικά φράγματα, ξεχωριστό προσωπικό, διαφορετικές αλυσίδες σίτισης, εργαστηριακοί έλεγχοι όλων των ζώων και τρεις εβδομάδες σταθερής κατάστασης χωρίς ιό.

«Συζητήσαμε επίσης ορισμένες από τις επιλογές που περιλαμβάνονται στο ισχύον καθεστώς κανόνων. Βασικά, υπάρχει μία επιλογή για την οποία με ρώτησε η κυπριακή Κυβέρνηση, αν δηλαδή πρέπει να γίνει διαχωρισμός μεταξύ των μονάδων που δεν έχουν πληγεί, οι οποίες βρίσκονται εκτός της γεωγραφικής περιοχής που έχει πληγεί επί του παρόντος, και εκείνων που εισάγουν πρόσθετα μέτρα, κάτι που σημαίνει τη διαίρεση σε διαφορετικές μονάδες και την τήρηση αυστηρών όρων βιοασφάλειας, δηλαδή τρεις εβδομάδες σταθερής κατάστασης απαλλαγής από τον ιό, εργαστηριακές εξετάσεις όλων των ζώων, φυσικά φράγματα μεταξύ των μονάδων, διαφορετικό προσωπικό που να εξυπηρετεί τις διαφορετικές μονάδες εντός της φάρμας και διαφορετικές αλυσίδες σίτισης για τις διαφορετικές μονάδες εντός της φάρμας, αν αυτή η επιλογή μπορεί να εφαρμοστεί σε αυτή την περίπτωση», εξήγησε.

Ως προς αυτό, η προκαταρκτική εκτίμηση της Επιτροπής, όπως ανέφερε, είναι ότι η επιλογή αυτή μπορεί να εφαρμοστεί, όμως όλα εξαρτώνται από την αυστηρή και πραγματική τήρηση όλων των προϋποθέσεων στην πράξη. Η ΕΕ, πρόσθεσε, είναι έτοιμη να βοηθήσει την κυπριακή Κυβέρνηση στην εφαρμογή, εφόσον αυτό κριθεί χρήσιμο.

«Η προκαταρκτική μας εκτίμηση είναι ότι θα μπορούσε, αλλά πολλά εξαρτώνται από την εφαρμογή. Αυτό σημαίνει ότι όλες αυτές οι προϋποθέσεις θα πρέπει να πληρούνται και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι πληρούνται και στην πράξη, οπότε αν η Κυβέρνηση δώσει αυτή την ευκαιρία στους κτηνοτρόφους να εφαρμόσουν αυτή την επιλογή, τότε πρέπει να διασφαλίσουμε ότι όλες αυτές οι προϋποθέσεις τηρούνται πλήρως. Είμαστε πρόθυμοι να βοηθήσουμε την Κυβέρνηση αν το θεωρήσει χρήσιμο για την εφαρμογή», κατέληξε ο Επίτροπος.